Voor de Stichting ’t Loons Heem  en de Werkgroep sculptuur Kleine Beerze was de vondst  een uitdaging om ‘het verhaal van de plek’ zichtbaar en beleefbaar te maken. Dat werd een (bijl)monument in de paddenpoel bij de oorspronkelijk Romeinse brug, nabij het grafveld van de Kabouterberg. Op 17 juli 2010 is in aanwezigheid van velen het herinneringsteken onthuld.

zie: http://www.hoogeloon.info/nieuws/1/84/onthulling-sculptuur-kleine-beerze.htm

Analysedag                                                                                                                      Na een succesvolle begin bezoekt het panel van deskundigen op zondag 19 september 2010  het Oudheidkundig Museum in Sint-Michielsgestel. Tussen 13.00 en 17.00 uur kan iedereen zijn/haar vondsten laten analyseren. Voor een verrassende inbreng zal een tekenaar zorgen met cartoons: tekenen aan de hand van bijzondere vondsten en de bijbehorende verhalen. 

 Blog   Gedurende de campagne worden er doorlopend bijzondere vondsten gepresenteerd op het blog www.onderonzevoeten.nl Na afloop van de analysedag wordt daar ook een videoreportage op geplaatst. De reportage van de pilot is al te bezichtigen. 

Organisatie    Deze campagne is het resultaat van samenwerking tussen Schatten van Brabant, het culturele programma van de provincie Noord-Brabant, en verschillende erfgoedorganisaties ‘in het veld’, zoals het Oudheidkundig Museum.

In totaal zullen er zeven van deze bijenkomsten in Brabant worden gehouden. De afsluiting vindt plaats op zondag 19 december a.s.

Info: Joris van Dierendonk     T. +31 (0)6 421 420 51    JvDierendonck@brabant.nl

Liefhebbers van Brabantse dialecten die meer willen weten van taal en streektaal in Noord-Brabant kunnen in oktober een middag cursus volgen bij Erfgoed Brabant.

De dialecten van Noord-Brabant laten een enorme rijkdom en verscheidenheid in woord en klank horen. Zo speelt bijvoorbeeld de rivier de Donge een belangrijke rol als dialectgrens. Woorden uit Brabant ten westen van de Donge zoals peekes (worteltjes), puit (kikker) en klokkebaaie (bosbessen) worden in het oosten niet gebruikt en dat geldt andersom ook voor typisch Oost-Brabantse woorden als vatte (pakken), boks (broek), flodderbon (tuinboon) en romme (melk). Waar komen die verschillen tussen de dialecten vandaan?

Er wordt tegenwoordig veel in dialect gezongen en geschreven. In feite ontstaan er nieuwe vormen van literatuur. Hoe gaat dat schrijven en hoe moeten dialectklanken worden gespeld?

Onze dialecten zijn aan het veranderen. Ouderen spreken een veel authentieker Brabants dan jongeren. Maar anderzijds horen we tegenwoordig het Brabantse accent steeds vaker op televisie. Sterft het Brabantse dialect nu uit of niet? Toch is het niet zo dat jongeren allemaal smetteloos Nederlands spreken. Zelfs van jongeren van allochtone herkomst, kun je vaak heel goed horen dat ze uit Brabant komen. Hoe komt dat eigenlijk?

Docent: Jos Swanenberg, Erfgoed Brabant    Prijs: € 25,-
Datum: vrijdag 29 oktober 2010      Tijd: 13.30 -16.30 uur
Locatie: Erfgoed Brabant, Parade 18, ‘s-Hertogenbosch
Prijs: € 25,-

Op 2 oktober 2010 wordt de Dag van de Brabantse Volkscultuur in Den Dungen gehouden. Het onderwerp van deze studiedag vormen de Brabantse dialecten. Onze provincie kent elf dialectgebieden: Cuijklands, Kranendonks, Peellands, Kempenlands, Noord-Meierijs, Maaslands, Tilburgs, Hollands-Brabants, Westhoeks,Markiezaats en Baronies.

Programma:

10.00 uur        Ontvangst met koffie en Dungense slof

10.30 uur        Opening door dagvoorzitter Arnoud-Jan Bijsterveld, hoogleraar Cultuur in Brabant, Universiteit van Tilburg

10.45 uur        Het nieuwe Brabants: Ewa dreri, dik goei punte hale is easy!, Jos Swanenberg, hoogleraar Diversiteit in taal en cultuur in Brabant, Universiteit van Tilburg

11.30 uur        Brabants in bitjes en stukskes, Roeland van Hout, hoogleraar Toegepaste Taalwetenschappen en Variatielinguïstiek, Radboud Universiteit Nijmegen

12.15 uur        D’n duvel die slaapt nooit, optreden door Björn van der Doelen, Allez Soldaat, verkozen tot beste Nederlandse dialectpopact 2010

12.45 uur        Lunch

13.45 uur        Cultuurhistorie van Den Dungen, buitenexcursie o.l.v. Harrie Maas, voorzitter Heemkundekring ‘Op Die Dunghen’

14.45 uur        Luisterboek in wording, Jan van Balkom, projectgroep luisterboek ‘Helvoirt aan de Lei’, vrij naar het boek van Antoon Coolen de Oudere.

15.30 uur        De Brabantse DialectQuiz o.l.v. Michel de Koning, schrijver en hoofdredacteur tijdschrift ‘Brabants’

16.00 uur        Muzikale Brabantse Afsluiting

Aanmelden De kosten zijn € 20 p.p. inclusief lunch. Aanmelden vóór vrijdag 24 september via het formulier op www.erfgoedbrabant.nl/aanmelden, of stuur een e-mail met gegevens naar info@erfgoedbrabant.nl of bel (073) 615 62 62. Na aanmelding ontvangt u een factuur en na betaling een bevestiging.

Locatie: Boer Goossens, Heilig Hartplein 2, Den Dungen, Tel. (073) 594 12 91

Dit jaar viert de Koninklijke Harmonie “De Eendragt” van Onsenoort en Nieuwkuijk haar 175-jarig jubileum. Voor ons een reden om ons dubbelnummer aan dit onderwerp te wijden.  

Het boekje zal worden gepresenteerd tijdens een bijeenkomst in Café Zaal d’n Bork, Nieuwkuijksestraat 139 te Nieuwkuijk, op vrijdag 3 september a.s. om 15.30 uur.

Na een welkomstwoord door Peter Emans, voorzitter van de Harmonie, zal Kees van den Oord, eindredacteur van Met Gansen Trou, een korte toelichting op het boekje geven, alsook op het 175-jarig bestaan van de Harmonie. Aansluitend zal Peter Emans het eerste exemplaar overhandigen aan de heer Wim van Engeland, wethouder van Gemeente Heusden.

 Uw aanwezigheid stellen wij erg op prijs.

Bart Beaard, secretaris, 

Telefoon: 0416-320995

E-mail: bestuur@hkkonsenoort.nl

ARCHEOLOOP WANDELING IN VALKENSWAARD  5 SEPTEMBER 2010

 Het uitgangspunt is een archeologische wandeling van maximaal 10 km, maar deze gecombineerd met een bezoek aan een museum. We hebben het volgende programma.

- Op zondag 5 september wordt u verwacht in de Oranje Nassaustraat in Valkenswaard, In Carolus, een voormalig klooster, zitten de VVV, het Valkerijmuseum en Sigarenmuseum. De geschiedenis van Valkenswaard wordt vooral bepaald door de valkerij (16e-18e eeuw) en veel later de productie van sigaren. Niet alleen De Hofnar en Willem II, die ook niet meer bestaan, maar vooral als huisnijverheid. Op z’n hoogtepunt waren er in de Kempen ca 700 werkplaatsen voor sigaren.  Om 13.00 uur worden we in het museum verwacht voor een rondleiding door een gids. U wordt dan bij gepraat over de valkerij en de sigaren. Beide rondleidingen te samen duren ongeveer 1,5 uur en de entree is 2 of 3 euro. p.p. voor beide rondleidingen. Misschien nog een kop koffie in de foyer, dus we vertrekken om ca. 15.00 uur.  Langs de bunker, afluistercentrum WO II van de Duitsers. Langs Philips Trekstenen, over de oude spoorbaan, naar de visvijvers en terug naar het centrum.

U kunt zich aanmelden bij kladejon@gmail.com

contact: JvDierendonck@brabant.nl

bron: AVKP-actueel nieuws

Deze lezing wordt gehouden op dinsdag 14 september 2010 in Gemeenschapshuis de Jachthoorn in Cuijk.

Aanvang avond 19.30 uur, lezing duurt tot circa 21.30 uur, entree gratis.

Spreker Hans de Mars (1960) is werkzaam als senior adviseur ecohydrologie & landschapshistorie. Hij is onder meer auteur van de Ecohydrologische Atlas van Limburg en heeft speciale aandacht voor de cultuurhistorie.

Gemert, nog steeds apart

waar we de gast waren van de heemkundekring De Kommanderij en de heemkundekring in oprichting De Rips. Gemert en ommelanden met een ver cultuurhistorisch  verleden dat tot 1200 teruggaat, een recent agrarisch verleden en een toeristische toekomst is een openbaring gebleken.  Wat vroeger een vierdaags verblijfskamp was is nu een tweedaagse ontmoeting geworden waarin de kennismaking met de lokale diversiteit en eigen(aardig)heid voorop staat.          Opmerkelijk was dat er meer deelnemers dan gebruikelijk uit West-Brabant waren.

De dag begon met de ceremoniële overdracht van het vaandel van Brabants Heem van de vorige organisatoren (Tilburg en Goirle) aan de gastheren en het aanbrengen van een nieuw zilveren schild door de Midden-Brabanders aan de schellenboom (de standaard met schildjes). Een en ander ondersteund met koffie, huishoudelijke mededelingen en enthousiastmerende toespraken.

Vervolgens lichtte Ad Otten de ruim 90 deelnemers in over de Duitse orde en haar betekenis voor de kruistochten, en voor de kommanderij Gemert, de keizerlijke parel onder de kommanderijen aan de kroon van Aldenbiesen. We zien het later die dag allemaal terug.

De wandeling in vier groepen door Gemert deed o.a. het kasteel aan, de apotheek en de middeleeuwse kruidentuin, de parkjes en de vele monumentale huizen. Opvallend waren de uitingen van de gildetradities. De heilige Losbol bleek Dionysius te zijn en niet Sint Jan (Jan Kopaf), maar ook die was in een beeld gevangen. De Latijnse School, nu gemeentelijk archief met heemkunde-vrijwilligers, heeft onder zijn voorplein een moderne, onderaardse archiefkelder. Een herinnering aan de mottenburcht, en aan de ark van Noë (die hier ooit strandde), elke denkbare heilige of bijbelse gebeurtenis, het is allemaal in brons of steen neergezet.

Daarna wandelden we via karrensporen naar het Boerenbondmuseum. Wie wat slechter ter been was, ging met een van de twee huifkarren naar de maaltijd. De lunch was een Brabantse koffietafel-zonder-uitvaart, maar met kaantjes, zult, gebraden worst, kaas en vlees en diverse broodsoorten bij de koffie, thee en melk.

In de middag werden we in groepen rondgeleid door het boerenbondmuseum, in feite een gehucht met smederij, destructiebedrijf, bakhuis, boerderij, melkfabriek, weefhuisje, klompenmakerij en snoepwinkeltje. Gierpomp, klein- en pluimvee, een korenmijt en hooimijt, roggeschoven, groenten- en kruidentuin (afijn, ga zelf maar kijken met je kleinkinderen). Na afloop kon ieder terug met de huifkar: met vijf volgeladen wagens naar de borrel.

Een meer dan uitstekend buffet (de jonge waard prees zijn keukengeheimen terecht aan) ging vooraf aan een bezoek aan de heemkamer en het archief, alwaar de publicaties van de kring tegen stuntprijzen te koop waren. Voor de overigen was het ‘buurten’ en voor iedereen een info-map.

Voor de avond stonden verhalen in dialect op het programma. Dat wil zeggen in de oudste taal ter wereld: het Gimmerts (sinds de ark van Noë). Ik moet zeggen dat ik tevoren niet overtuigd was dat een dialectavond erg  succesvol zou zijn. Maar de humor, het gevoel en de herkenbare herinneringen in de vertellingen, de gedichten en de anekdotes en oorlogsverhalen maakten en hielden de zaal enthousiast. En omdat de voordracht haast professioneel was, had iedereen weinig moeite met de aparte Gimmertse taol.

De helft ging alsnog op huis aan, de anderen naar camping of hotelletje, want het appèl de volgende dag was mirakels vroeg.

De tweede dag.

Onder een gelukkig gesternte was dit een zonnige, regenvrije dag. De centrale plaats was Handel, gemeente Gemert-Bakel. En het goede weer was niet het enige mirakel. De kerk en de processietuin werden bezocht en verder ging het met meegebrachte of gehuurde fiets. Ongelooflijk hoeveel kapelletjes en keskes deze (voorheen) Roomse enclave in Staats gebied heeft voortgebracht. Logisch dat Maria en Josef naar Egypte gevlucht zijn. De Sint Teuniskapel (die met het verken) was ook van het Sebastiaansgilde.

Naar een enclave vol paapse stoutigheden vluchtten de randfiguren. Het is en was er crimineel. Maar dat werd een geuzentitel: het is  crimmeneel, voor: het is mirakels goed.

Ik vermoed dat van de talrijke en zeer diverse indrukken het aantal vrijwilligers in Gemert c.s. de meeste indruk op de heemgangers heeft gemaakt. Veertig vrijwilligers van de heemkundekring zorgen dat het lokale archief ook plaatselijk kan blijven. 170 vrijwilligers houden het Boerenbond (of Boerenbont-)museum draaiende en de kantineprijzen laag: 5 smeden, 10 wevers, 20 rondleiders, 3 elektriciens, 10 metselaars, en ga zo maar door. Vakantie of niet: altijd zijn er voldoende mensen.

In de vroegmis zitten vijf mensen, als die afgelopen is, blijken er tien mensen bezig met stofzuigen, poetsen, bloemen of kaarsen. En dan komen er 25 begeleiders voor de fietsgroepen.

Zo gaan we de Peel in met op z’n tijd een flesje water, appel of sinaasappel en een terrasje. Waar de Peel vroeger bekend stond om zijn hei die kwistig bestrooid was met varkensmesterijen en fokkerijen, zien we nu een Peel vol bossen (zonder teken), fietspaden en historische grenspalen. Grensstenen waarbi j kinderen een pak slaag of snoepgoed kregen, ter herinnering. Er is veel te zien en veel te vertellen door de begeleiders.

De lunch heet een picknick, maar werd genoten op een historische boerderij met bed-and-breakfast, was overdadig en had ook binnenshuis gekund als het niet zo’n goed weer was geweest. En dan gaat het verder langs de Peel-Raam Linie, de stuifduinen en de beekjes over de route die cultuurhistoricus Jan Timmers heeft uitgezet. Daar horen de landweren en de vissentrappen bij.

Was het gisteren allemaal heel oud, Gemert, vandaag waren het de ontginningsdorpen De Rips en Elzendorp uit de jaren 1910-1920.  Het openluchtmuseum en witheer (pater) Van den Elzen vormden een vanzelfsprekende overgang. Dan komen we het bosmuseum van De Rips tegen en een enthousiaste bedenker tevens voorzitter-in-oprichting , de late roeping Bernard Ploegmakers. Rips en Rozep zijn beeknamen die wijzen op roestwater (kwelwater waarin ijzer is opgelost). Vervolgens fietsen we voor de bezemwagen uit, weer op Handel aan. Daar wacht het afsluitend diner, de prijsuitreiking en de bedankjes. Prima allemaal.

De gebruikelijke meerkeuzetoets van 40 vragen over de kennis die van deze twee dagen is blijven hangen, moeten we dan –zonder afkijken- nog even invullen en dan kan de jury nog vòòr het toetje aan het werk. Voor de beste ”meebelevers” waren er 11 prijzen, bestaande uit  30 boek en cd’s. De tweede prijs bestond bijvoorbeeld uit twee grote fotoboeken en nog een kleiner boek naar keuze.

De eerste prijs is altijd De Bram van Brabant. Behalve de in koper gebeitelde naamsvermelding is dat tegenwoordig een gekalligrafeerde schijf van glas om-te-houden. Het is geen wisselbeker meer. En afgetekend en zeer verdiend ging die eerste prijs naar het echtpaar Ans en Bert  Schellekens uit Berkel-Enschot, leden van de heemkundekring Tilborch. Zij waren duidelijk de Bram (de geleerde kenner).

Henk Hellegers sloot af met dankwoorden en de aankondiging van de volgende heemdagen in Uden.

Willen we na twee vermoeiende dagen snel naar huis? Wel nee, er is nog zoveel na te bespreken, met of zonder de voorzitter van Brabants Heem. Pas laat in de avond worden de fietsen op of aan de auto gebonden en gaat het huiswaarts.

Brabants Heem heeft geboft met de Kommanderij Gemert. Zeer bedankt, voorzitter Peter van de Elzen en je 25 vrijwilligers. Het was grootmeesterlijk en jullie verdienen en ridderorde. Wij hebben geboft met dit programma en met dit weer. En Gemert-Handel-De Rips daar komen deelnemers en mogelijk hun kringen zeker nog terug. Eeuwige roem zij hun deel.

JFr.

Voor het voorwoord en afsluitend woord door Henk Hellegers, zie elders. Kijk vooral op de website www.heemkundekringgemert.nl

De criminaliteit in de Kempen

 PROGRAMMA

Dit algemeen-Kempisch congres vindt plaats in ’t Wijnhuis, Stationsstraat 56, 2440 Geel. Tel. 014-58 87 71; info@hetwijnhuis.be; www.het-wijnhuis.be.

’t Wijnhuis is per trein gemakkelijk te bereiken zowel vanuit Antwerpen (richting Herentals-Mol-Neerpelt-Hasselt) als vanuit Turnhout (richting Brussel tot Herentals) en Hasselt (richting Antwerpen). ’t Wijnhuis is gelegen een tweehonderdtal meter van het station.

Er is parkeergelegenheid op de parkings rond het station en in de straten rondom.

De kosten voor deelname aan de studiedag (inbegrepen lunch, koffie/thee bij aankomst, en koffiepauzes) bedragen € 35. De lunch (bestaande uit soep, hoofdgerecht, nagerecht, koffie en water inbegrepen; exclusief andere dranken) vindt eveneens plaats in ’t Wijnhuis. De congresbijdragen voor wie niet deelneemt aan de lunch bedraagt € 12.

Inlichtingen Centrum voor de Studie van Land en Volk van de Kempen

       Nederland:

       Jan Franken, Torenakker 97, 5056 LM Berkel-Enschot

            tel.: 0135-33 33 66, e-mail: jjfranken@home.nl

       Jan Spoorenberg, Pauwlaan 15, 5613 CG Eindhoven

            tel.: 040-243 26 93, e-mail: j.spoorenberg@onsneteindhoven.nl

       Joss Hopstaken, gemeentearchief Roosendaal, Markt 35, 4701 PB Roosendaal

            tel.: 0165-57 95 00, e-mail: gemeentearchief@roosendaal.nl

       België:

       Jan-M. Goris, Stadsarchief Herentals, Augustijnenlaan 1, 2200 Herentals

            tel.: 014-21 28 00, e-mail: archief@herentals.be

       Marcel Gielis, Korte Mermansstraat 71, 2300 Turnhout

            tel.: 014-72 96 11, e-mail: marcel.gielis@pandora.be

       Rombout Nijssen, Rijksarchief Hasselt, Bampslaan 4, 3500 Hasselt

            tel.: 011-22 17 66,  e-mail: rijksarchief.hasselt@arch.be

Inschrijven is noodzakelijk

De Nederlandse deelnemers gelieven het bijgevoegd deelnemingsformulier zo snel mogelijk, liefst vóór donderdag 30 september 2010, terug te zenden aan:

Jan Franken, Torenakker 97, 5056 LM Berkel-Enschot, Nederland;

de Belgische congressisten aan: Stadsarchief Herentals, Augustijnenlaan 1, 2200 Herentals, België.

Naam: ………………………………………………………………………………………

Straat: ………………………………………………………………………………………

Plaats en postcode: ………………………………………………………………………

Ondergetekende neemt deel aan het congres op 9 oktober 2010 en heeft € 35 gestort op rekeningnummer 3618 389 ten name van J.J. Franken, Berkel-Enschot (voor Nederlanders) of op Dexia-rekening 068-0440180-21 ten name van het Centrum voor de Studie van Land en Volk van de Kempen te Herentals (België).

De sprekers (uit Nederland en Vlaanderen) krijgen elk een half uur, afgezien van vragen en discussie.

Het Centrum voor de Studie van Land en Volk van de Kempen is een samenwerkingsverband tussen de Archivarissen van de Kempen (B) en de Nederlandse stichting Brabants Heem.